Generaal Eenoog is de bijnaam van Karel van der Heijden, omdat zijn ene oog eruit werd geschoten in 1877, Atjeh.

Van die man schreef ik een biografie.

Er is een merkwaardig schilderij van dat uitschieten gemaakt, dat in Nederland een plaats kreeg op de wereldtentoonstelling in 1883, Amsterdam. Dan is Van der Heijden wat hij zijn hele verdere leven zal blijven: een volksheld. Waar hij kwam, juichten de mensen. Omdat hij de Atjeh-oorlog had gewonnen.

Zei iedereen. In de kranten stond het ook. Dus dan moest het wel waar zijn.

Ik ben het allemaal nagegaan toen ik de biografie schreef en ik dacht er het mijne van: 1 Nederland wilde wel heel graag Van der Heijden als held koesteren, waarom was dat toen eigenlijk zo belangrijk; 2 Willem III leek openlijk partij te kiezen voor zijn generaal, hoe deed hij dat als koning zijnde 3 Het debat over Atjeh duurde en duurde, jaar in en jaar uit, en hoe was dat toen, de verhouding tussen Den Haag en Indië.

Het leven van Karel van der Heijden laat zich zo verfilmen voor de bioscoop. Hij tekent voor het Oost-Indische Leger en groeit uit van niks naar de top van luitenant-generaal. Dus hij is een self made man, in de praktijk leert hij het militaire vak. De gewelddadige expedities. Het strategische denken. Omgaan met superieuren als de gouverneur-generaal. Hij trouwt twee keer. Vrijmetselaar.

Vermoedelijk Indisch. Gouverneur van Atjeh. Commandant van Bronbeek. Favoriet van het koningshuis. Hij overleeft een zoon en moet diens postume onderscheiding in ontvangst nemen.

Hij begon met niets en eindigde met roem en aanzien, en het diepe verdriet om zijn zoon. Wat een dramatisch leven. En dat staat allemaal in de biografie die ik van hem schreef. Ook zijn vijanden laat ik aan het woord.

Voor mij is Van der Heijden boeiend omdat ik door hem de tijd van toen beter leerde kennen. Hij maakte deel uit van de grote Borneo-oorlogen, nog voor de Atjeh-oorlog. Ook daar was hij aanwezig. In Atjeh werd hij uiteindelijk gouverneur, en daar ontpopte hij zich als een fascinerende en intelligente brievenschrijver. Ik vond drie dikke pakken terug in een archief. Heerlijk om uit te citeren.

Maar hoge bomen vangen veel wind.

Uiteindelijk kwam Van der Heijden met ontslag in Nederland.

En hier begon zowel de verering als een anti-Van der Heijden debat, dit op regeringsniveau.

Dus Van der Heijden weer in de pen.

Gevolg: een nationale rel.

Verbijsterend zo hard en vals als er toen naar elkaar werd uitgehaald.

En het volk bleef juichen: “Kareltje, Kareltje” riepen de mensen, verheugd om hem te zien.

Op donderdag 22 januari 2026 vertel ik alles. Dan is de biografie van de generaal uit en verschenen. Komt u dan ook naar de boekpresentatie?

Klik hier voor opgeven:  https://www.bibliotheekdenhaag.nl/activiteiten/activiteiten/centrale-bibliotheek/lezing-generaal-eenoog.html