Ooit hoorde ik iemand met veel bravoure zeggen geen romans te willen lezen die na de oorlog waren verschenen. Want: moderne rommel. Toen was ik geschokt, moreel verontwaardigd zelfs, wat gemakkelijker is om te voelen dan begrip.

Dat is eigenlijk pas vorige week gekomen.

Wegens woningrenovatie moest ik mijn huis opruimen. Er kwam een moment dat ik stil stond, om me heen keek en zag dat ik vooral twee soorten boeken had. Boeken uit het Indische tot de oorlog. Boeken over het Indische van voor de oorlog vooral verschenen na de oorlog.  Plus dan nog wat andere soorten, in de minderheid.

Toen begreep ik die bravoure, wat eigenlijk een goede begrensde belangstelling is. Tot de oorlog kwam, was het Indische leven in Indië volop in beweging en in verandering. De eerste Indische opstand tegen de gevestigde Hollandse orde zie ik in 1848, en daarna de fascinerende toon van de Indo-Europese pers, de opkomst van de specifiek Indische verenigingen, krachten en tegenkrachten, het is onbegrijpelijk dat de musea niet vol staan met deze ontwikkelingen. Hier ontstond en groeide de Indische cultuur die later naar Nederland kwam.

Maar een huiskamer als de mijne kan maar een beperkt aantal boeken bevatten, hoe goed ik ook kan stapelen. Nu ik moest opruimen, begreep ik dat ik een grens over was gegaan, ergens in de afgelopen jaren. Zo kwam ik dubbele exemplaren tegen van een boek over de spoorwegen, er waren boeken die ik na een lange tijd herontdekte en bij vrijwel elke titel die ik in handen nam, herinnerde ik me de vreugde van het boek voor het eerst zien. Dan het even uitstellen van bladeren. Ruiken, die heerlijke zachtzoete mufgeur van het oude boek. Daarna pas het lezen met soms het geluk potloodaantekeningen van de vorige lezer te zien, wetend dat hij of zij er inmiddels niet meer is maar de strepen en correcties nog wel. Een cadeau voor mij.

U begrijpt, het opruimen vordert moeizaam. Elk boek was, is en blijft welkom, ook de dubbelaars. Was er maar een grote bibliotheek voor Indische boeken tot de oorlog, een instelling waarvan je weet die blijft bestaan tot in de eeuwigheid en erna, dan kon ik daaraan het een en ander doneren. Veilig en bereikbaar, en toch niet in huis. Een pand van meerdere verdiepingen moet dat zijn, en zalen op thema, dat zoekt gemakkelijker. Kaartenbakken. Mensen met verstand van zaken. En ook depots, want mijn situatie lijkt op die van anderen. Veel inmiddels zeldzame boeken zijn bij mensen thuis, en door omstandigheden van deze of andere aard, moeten ze elders een veilig nieuw onderkomen zien te vinden.

https://www.indischeschrijfschool.nl